Close

January 19, 2016

Αθλητική Δραστηριότητα και η Αντίληψη της Απειλής

Πόσες φορές παρατηρήσατε μια μελανιά σε κάποιο σημείο του σώματος σας χωρίς να θυμάστε πότε ακριβώς χτυπήσατε? Πόσες αναφορές υπάρχουν στον πόλεμο για στρατιώτες που ενώ είχαν χάσει κάποιο από τα άκρα τους δεν αισθάνονταν καθόλου πόνο? Πόσες αναφορές υπάρχουν για θύματα επίθεσης καρχαρία που την στιγμή του δαγκώματος δεν αισθάνθηκαν απολύτως τίποτα? Όσοι παρακολουθείτε ΜΜΑ μήπως θυμάστε το παιχνίδι του Jon Jones με τον Chael Sonnen? Στο συγκεκριμένο παιχνίδι ο πρωταθλητής Jon Jones έσπασε το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού του και όχι μόνο δεν το κατάλαβε αλλά κέρδισε και με ΤΚΟ.

Τι συνέβη λοιπόν σε αυτές και άλλες παρόμοιες περιπτώσεις και δεν αισθάνθηκαν πόνο? Εγώ ξέρω ότι ο πόνος είναι ένα καμπανάκι, ένας συναγερμός, ένας προστατευτικός μηχανισμός. Τα απορρίπτουμε όλα αυτά? Φυσικά και όχι. Ο πόνος ΕΙΝΑΙ ένας προστατευτικός μηχανισμός και αυτό αποδεικνύεται από το φυσικό γεγονός ότι αν δεν αισθανόμαστε πόνο πιθανότατα τώρα δεν θα ήμαστε ζωντανοί.

Ας το πάμε όμως λιγάκι παραπέρα.

Το ΚΝΣ μας προσαρμόζεται για έναν λόγο: την επιβίωση. Ο πόνος ο οποίος παράγεται 100% από τον εγκέφαλο μας υπάρχει για να προστατεύει και αυτό ο εγκεφαλος το χρησιμοποιεί. Πόνος ουσιαστικά είναι αυτό που αντιλαμβάνεται το ΚΝΣ μας σαν απειλή και η αντίληψη της απειλής έχει να κάνει με πολλους παράγοντες πέρα από έναν τραυματισμό. Αυτοί είναι τα παιδικά μας χρόνια, οι εμπειρίες μας, τα πιστεύω μας, το αγχος, ο φόβος, η ανησυχία, οι αρνητικές σκέψεις, οι προσδοκίες, ο κοινωνικός μας περίγυρος, ο γεωπολιτισμικός μας χώρος κτλ. Για τον λόγο αυτό ο πόνος από άτομο σε άτομο διαφέρει όπως ακριβώς διαφέρει και η αντίληψη της απειλής.

Η αφορμή για να γράψω αυτό το άρθρο ήταν ο τραυματισμός μιας αθλήτριας στην ομάδα βόλεϊ που είμαι φυσικοθεραπευτής. Σε ένα σημαντικό παιχνίδι λοιπόν όπου η νίκη θα μας βοηθούσε να παγιώσουμε την παραμονή μας στην Α2 κατηγορία η πασαδόρος αισθάνθηκε ενοχλήσεις στον τετρακέφαλο μυ. Κανονικά θα έπρεπε να αντικατασταθεί άμεσα αλλά δυστυχώς ήταν η μοναδική πασαδόρος της ομάδας που θα μπορούσε να σταθεί σε ένα τέτοιο κρίσιμο παιχνίδι την δεδομένη στιγμή. Αφού τελείωσε το παιχνίδι (το οποίο κερδίσαμε τελικά), την επόμενη μέρα μην έχοντας πόνο και χωρίς να έχουμε συναντηθεί ακόμα ώστε να αξιολογήσω σε τι κατάσταση βρισκόταν το πόδι της θεώρησε ότι έπρεπε να πάει για χαλαρό τρέξιμο. Ξεκινώντας το τρέξιμο και χωρίς να έχει κάνει κάποια πιο δυναμική δραστηριότητα αισθάνθηκε οξύ δυνατό πόνο της τάξεως του 7/10 και σταμάτησε.
Τι είχε συμβεί? Γιατί δεν είχε αισθανθεί σοβαρό πόνο την προηγούμενη μέρα κατά την διάρκεια του παιχνιδιού που οι μηχανικές φορτίσεις που ασκούνταν στην περιοχή ήταν στο μέγιστο και τον αισθάνθηκε την επόμενη μέρα με το που ξεκίνησε ένα αρκετά χαμηλής έντασης τρέξιμο? Σίγουρα όχι γιατί στο παιχνίδι ήταν ζεστή.
Όπως είπαμε πιο πάνω πόνος είναι αυτό που αντιλαμβάνεται το ΚΝΣ μας σαν απειλή. Οπότε:

α. Κατά την μέρα παιχνιδιού οι απειλές ήταν δύο για τον εγκέφαλο της αθλήτριας

  • Ο τραυματισμός και
  • Η ήττα σε ένα τόσο σοβαρό παιχνίδι

Ο εγκέφαλος θα έπρεπε να αποφασίσει τι τον απειλεί περισσότερο. Αν τον απειλούσε περισσότερο ο τραυματισμός τότε θα έστελνε πόνο για να ειδοποιήσει και να προστατέψει την περιοχή του τραυματισμού. Αν όμως τον απειλούσε η ήττα τότε θα έκλεινε την στρόφιγγα του πόνου προς τα κάτω με την παραγωγή ενδοεγκεφαλινών, σεροτονίνης και άλλων οπιοειδών προκειμένου να συνεχίσει. Το τελευταίο συνέβη στην αθλήτρια μου όπως συνέβη και στον Jon Jones.
Ο εγκέφαλος είπε: “Δεν πρέπει να χάσω”και έκλεισε τον διακόπτη του πόνου.

Ανάλογα στον στρατιώτη και στο θύμα της επίθεσης καρχαρία ο εγκέφαλος είπε “Πρέπει να ζήσω” και αντί για πόνο παρήγαγε αδρεναλίνη ή κορτιζόλη.
Αλλωστε όπως είπαμε το ΚΝΣ μας προσαρμόζεται για έναν λόγο: την επιβίωση.

β. Αντιθέτως την επόμενη μέρα η απειλή ήταν μόνο μία

  • Ο τραυματισμός, η βλάβη στην περιοχή του τετρακεφάλου

Με το που ερεθίστηκαν ξανά οι αλγοϋποδοχείς ο εγκέφαλος αισθάνθηκε την απειλή και απάντησε ανοίγοντας τον διακόπτη του πόνου προκειμένου να προστατέψει την περιοχή.

Αν η αθλήτρια ήταν άλλη ο εγκέφαλος θα μπορούσε να είχε αποφασίσει τελείως διαφορετικά στην πρώτη περίπτωση βασισμένος στον φόβο, την ανησυχία, τις αρνητικές σκέψεις, το κοινο που παρακολουθούσε τον αγώνα κτλ

Σαν ειδικοί λοιπόν θα πρέπει να βοηθήσουμε τους αθλητές μας να κατανοήσουν τι είναι πόνος ώστε να παράγουν λιγότερο πόνο. Να καταλαβουν πως όπως ο πόνος έτσι και η αθλητική απόδοση περνάει 100% από τον εγκέφαλο. Να αντιληφθούν πως συνδέεται η νευροεπιστήμη του πόνου με την αθλητική απόδοση και να το χρησιμοποιήσουν βοηθώντας τον εγκέφαλο τους να παίρνει καλύτερες αποφάσεις.

 

Γιάννης Θεοχάρης, PT