Close

May 10, 2016

Ανασκόπηση σεμιναρίου Anatomy Trains I-II (Μέρος 1ο)

Την περασμένη χρονιά είχα την χαρά να παρακολουθήσω στο εξωτερικό τα σεμινάρια Anatomy Trains I-II. Για όσους δεν γνωρίζουν τα σεμινάρια των Anatomy Trains ασχολούνται με τις ιδιότητες της περιτονίας (Fascia) και τις περιτονιακές αλυσίδες καθώς και με τεχνικές απελευθέρωσης τους (Fascial Release Techniques). Όσον αφορά την δημιουργία τους ο εμπνευστής τους Tom Myers αναφέρει:
Ανέπτυξα τα τρένα ανατομίας (ή αλυσίδες ή γραμμές) τη δεκαετία του 90, σαν ένα παιχνίδι για τους μαθητές όταν δίδασκα ανατομία περιτονίας στο ινστιτούτο Rolf, εμπνεύστηκα από την Ida Rolf και εξασκώ από το 1976 τις εν το βάθει περιτονιακές τεχνικές που έμαθα από εκείνη.
Ο Tom Myers βασισμένος στο σκεπτικό πως από τη μία μέχρι τότε όλα τα βιβλία ήταν βασισμένα στην ανατομία του ενός μυός και από την άλλη στην ιδέα της Rolf πως όλα συνδέονται μέσω της περιτονιας ανέπτυξε κι άλλο αυτό που ξεκίνησε σαν φοιτητικό παιχνίδι εξερευνώντας τις περιτονιακές αλυσίδες που περνούν σε ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα, ανακαλύπτοντας πως αυτές το επηρεάζουν και τέλος πως μπορούμε εμείς σαν θεραπευτές να επέμβουμε. Η όλη προσέγγιση βασίζεται κατά κάποια έννοια στο φαινόμενο της Περιφερικής Αλληλεξάρτησης(Regional Interdepedence-RI). Τα Anatomy Trains σήμερα διδάσκονται σε σεμινάρια σε ολόκληρο τον κόσμο καθώς και το σύστημα Kinesis Myofascial Integration-KMI που βασίζεται στο πρωτόκολλο Δομικής Ολοκλήρωσης (Structural Integration) της Ida Rolf έχοντας όμως ενσωματωμένη και την πρόσέγγιση των Anatomy Trains.

Θα προσπαθήσω να κάνω μια ανασκόπηση των σεμιναρίων από τις σημειώσεις που κράτησα στην αίθουσα του σεμιναρίου και από αυτά που διδάχτηκα εκεί και λίγότερο από της σημειώσεις που μας δόθηκαν. Δεν θα προσθέσω επιπλέον πληροφορίες (από το βιβλίο Anatomy Trains ή από λοιπά διαδικτυακά σεμινάρια που έχω παρακολουθήσει) ούτε θα αναφερθώ σε γραμμές(lines) που στο σεμινάριο ο υπεύθυνος διδασκαλίας Don Thompson έκρινε πως δεν επρεπε να διδαχτούμε (Arm Lines, Functional Lines) προφανώς λόγω έλλειψης χρόνου ή λόγω αυξημένης σημαντικότητας των υπολοίπων. Επίσης θα προσπαθήσω να κρατήσω την ανασκόπηση στο κομμάτι των ιδιοτήτων της περιτονίας και της λειτουργικής ανατομίας των γραμμών(lines) και δεν θα αναφερθώ σε αξιολόγηση και τεχνικές απελευθέρωσης γιατί θεωρώ πως η όποια προσπάθεια λόγω έλλειψης εικόνας και πρακτικής εξάσκησης θα ήταν αποτυχημένη. Τέλος για να υπάρχει καλύτερη πρόσβαση από τους αναγνώστες η ανασκόπηση θα χωριστεί σε μέρη ενώ θέλω να διευκρινιστεί πως ότι σημείωσα και μεταφέρω εδώ δεν με βρίσκει απαραίτητα και σύμφωνο αλλά τις ενστάσεις μου θα προσπαθήσω να τις διατυπώσω σε διαφορετικά άρθρα.

Σε αυτό το πρώτο μέρος της ανασκόπησης λοιπόν θα αναφερθώ στις ιδιότητες της περιτονίας.

@Η έρευνα πάνω στη περιτονία διαρκώς αναπτύσσεται

@Η περιτονία είναι ίσως το πιο πλούσιο αισθητήριο όργανο στο σώμα μας

@Περιέχει διαφορετικούς τύπους υποδοχέων

@Κρατάει τις αντισταθμίσεις (κακές συνήθειες, πρότυπα τάσης, επαναλαμβανόμενες κινήσεις)

@Το περιτονιακό σύστημα είναι υψηλά προσαρμόσιμο οπότε προσαρμόζεται στις κακές αλλά και στις καλές συνήθειες ή τις στρατηγικές απελευθέρωσης του(Fascial Release)

@Το περιτονιακό σύστημα συνδέεται με όλο το σύστημα οπότε δουλεύοντας την περιτονία επηρεάζονται οι μύες και το σκελετικό σύστημα

@Στην λαγονοκνημιαία ταινία παρατηρούμε κάθετες και οριζόντιες ίνες περιτονίας και ενώ μπορούμε να εξηγήσουμε τις κάθετες-λόγω των δυνάμεων αντίδρασης του εδάφους(Ground Reaction Forces-GRF)- δεν μπορούμε να εξηγήσουμε τις οριζόντιες. Μάλλον συνδέουν τις υπόλοιπες ίνες και ισορροπούν τις στροφές στην λαγονοκνημιαία ταινία και γύρω από αυτή

@Μπορεί να υπάρχουν διαφορετικοι τύποι περιτονίας(πχ. fascia lata, crural fascia κτλ) όλες όμως ανήκουν σε μία συνολική περιτονία

@Ενώ το μυικό σύστημα είναι ο κινητήρας του συστήματος στο σύνολο του, το περιτονιακό σύστημα είναι σχεδιασμένο να κατανέμει τις δυναμεις (distribution)

@Το 30-40% της δύναμης που παράγεται από τον μυ χάνεται ενώ το υπόλοιπο προωθείται στο περιτονιακό δίκτυο.

@Παράδειγμα: Όταν το πόδι πατάει κατά την βάδιση, οι μηχανουποδοχείς μεταφέρουν την πληροφορία και συσπώνται οι μύες σαν απάντηση στις δυνάμεις αντίδρασης του εδάφους(Ground Reaction Forces-GRF). Η περιτονία συγκρατεί μέσα στο δίκτυο της όλες αυτές τις δυνάμεις που ανεβαίνουν μέχρι την λαγονοκνημιαία ταινία, κινουνται προς τα έξω κοκ και τις κατανέμει σωστά.

@Όσον αφορά την περιτονία σαν αισθητήριο όργανο, τα περισσότερα ιδιοδεκτικά ερεθίσματα προέρχονται από δυνάμεις τάσης και δυνάμεις διάτμησης(tension and shear forces) των πιο επιφανειακών περιτονιακών στρωμάτων

@Το δίκτυο της περιτονίας είναι σαν το πορτοκάλι. Καλύπτει όλη τη δομή, ενώνει τα μέρη της δομής μεταξύ τους και παράλληλα βρίσκεται και μέσα στην δομή

@Σε μια υγιή περιτονία η ολίσθηση(sliding) και η κινητικότητα(mobility) μεταξυ των στρωμάτων της είναι φυσιολογική χωρίς περιορισμούς ενώ υπάρχει και υψηλή πυκνότητα μηχανουποδοχέων στην ζώνη ολίσθησης

@Όπου υπάρχει υποκινητικότητα εφαρμόζουμε περιτονιακή απελευθέρωση(Fascial Release) για να αποκαταστήσουμε την ολίσθηση(sliding) μεταξύ των στρωμάτων

@Tensegrity: Η ακεραιότητα των δομών μέσα σε μια ελαστική τάση(περιτονία)

  • Αν μειώσω την τάση της περιτονίας τότε υπονομεύεται και η δομή και το πως ανταποκρίνεται
  • Αν πιέσω σε μια πλευρά την περιτονία όλο το σύστημα προσαρμόζεται

@Παράδειγμα tensegrity: Πως μπορούσαν οι δεινόσαυροι με αυτή τη μορφολογία του σχήματος τους να αντέχουν σκελετικά όλη αυτή τη συμπιεστική τάση (compression tension)?

@Οι ινοβλάστες παράγουν κολλαγόνο με τις ίνες κολλαγόνου να σχηματίζουν μαζί δεσμίδες. Οι ελαστίνες βοηθούν να διατείνεται η δομή και κατα την επιστροφή να επιστρέφουν μαζί τις δυνάμεις και την ενέργεια στο σύστημα

@Η περιτονία έχει ελαστικές ιδιότητες. Όχι πολύ δυνατές αλλά όσο χρειάζεται

@Η αντίληψη χάλασης-σύσπασης αντικαθίσταται από την αντίληψη της επιμήκυνσης-βράχυνσης της περιτονίας σαν ελαστική ταινία και ισομετρική σύσπαση των μυικών ινών

@Χαρακτηριστικό είναι η λειτουργία της ελαστικής ανάκρουσης (Elastic Retoil) των περιτονιακών στοιχείων

@Όταν τρέχουμε στο πάτημα με την φτέρνα(rarefoot) οι δυνάμεις αντίδρασης του εδάφους(Ground Reaction Forces-GRF) κατευθύνονται κάθετα προς τα πάνω σε μεγαλύτερο βαθμό μέσω του οστικού συστήματος ενώ στο πάτημα με το μπροστινό μέρος(forefoot) σε μικρότερο βαθμό γιατί απορροφούνται και διανέμονται από το μυοπεριτονιακό σύστημα

@Περίπου το 50% της ενέργειας ενός δρομέα(runner) μπορεί να διανεμηθεί κατά την περιτονιακή ανάκρουση

 

Γιάννης Θεοχάρης, PT