Close

July 20, 2016

Η Δοκιμασία Ισορροπίας Y και η Προγνωστική του Ικανότητα

Η Δοκιμασία Ισορροπίας Y για τα κάτω άκρα (Y Balance Test-Lower Quarter) είναι η τροποποιημένη-απλοποιημένη μορφή του Star Excursion Balance Test (SEBT) που πρωτοπαρουσιάστηκε από τον Gary Gray to 1995.
Είναι μια δοκιμασία δυναμικής ισορροπίας στα όρια της σταθερότητας και απαιτεί νευρομυικό έλεγχο, ιδιοδεκτικότητα, εύρος κίνησης/ευλυγισία, σταθερότητα και δύναμη.

Το SEBT αποτελούνταν από 8 κατευθύνσεις, 6 δοκιμές προς κάθε κατεύθυνση πριν τις 3 επίσημες μετρήσεις οπότε μιλάμε για 144 προσπάθειες συνολικά και για τα δύο κάτω άκρα. Αυτό καθιστούσε την δοκιμασία δύσκολη και το SEBT σε συνδυασμό με την κατασκευή του χαμηλό σε αξιοπιστία όταν ξαναμετρούσαν το ίδιο άτομο (test-retest reliability).

SEBT

Έτσι δημιουργήθηκε το YBT-LQ το οποίο είναι φορητό, σταθερό, γενικά πιο εύκολο στην χρήση του και αξιόπιστο (1). Από τις 8 κατευθύνσεις κρατήσαν μόνο τρεις κατευθύνσεις. Την πρόσθια (anterior) γιατί μπορεί να προβλέψει τραυματισμό (2), την οπίσθια-έσω (posteromedial) γιατί είναι η πιο αντιπροσωπευτική από όλες τις κατευθύνσεις για άτομα με ή χωρίς χρόνια αστάθεια ποδοκνημικής (CAI) (3) και την οπίσθια-έξω κατεύθυνση (posterolateral) γιατί αποτελούσε την πιο δύσκολη κατεύθυνση. Παράλληλα με τις τρεις κατευθύνσεις θα πρέπει να υπολογιστεί και η συνολική απόδοση της δοκιμασίας μετρώντας το σύνθετο σκορ (Composite Reach Distance).

To σύνθετο σκορ υπολογίζεται αν αθροίσουμε τις τρεις κατευθύνσεις, διαιρέσουμε με το τριπλάσιο του μήκους του κάτω άκρου (πρόσθια άνω λαγώνια ακάνθα (ASIS) – έσω σφυρό) και όλο αυτό το πολλαπλασιάσουμε επί 100.

Σύνθετο σκορ = (Πρόσθια + Οπίσθια-έσω + Οπίσθια-έξω) / (3 Χ μήκος κάτω άκρου) Χ 100

Τα SEBT/ΥΒΤ λοιπόν μπορούν να προβλέψουν τραυματισμό?

Οι πληροφορίες που έχουμε:

1. Μπάσκετ (high school):

Έρευνα που έγινε σε 235 αθλητές και αθλήτριες του μπάσκετ έδειξε ότι όσοι/όσες είχαν διαφορά μεγαλύτερη των 4cm στην πρόσθια κατεύθυνση είχαν 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να τραυματιστούν μελλοντικά ενώ αθλήτριες του μπάσκετ που είχαν μειωμένο σύνθετο σκορ 6 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο τραυματισμού. (2)

Σημείο αποκλεισμού (cut point) στο σύνθετο σκορ για τις αθλήτριες του μπάσκετ βρέθηκε πως ήταν το 94%.

2. Αμερικανικό ποδόσφαιρο (college)

Όσοι από τους 59 αθλητές που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν μειωμένο σύνθετο σκορ, είχαν 3,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο τραυματισμού (4). Σημείο αποκλεισμού (cut point) στο σύνθετο σκορ για τους αθλητές του αμερικανικού ποδοσφαίρου βρέθηκε πως ήταν το 89.6%

@ Αν ισχύουν οι παραπάνω έρευνες τότε θα πρέπει να στραφούμε προς την έρευνα και τον ορισμό cut points ξεχωριστά για κάθε άθλημα, κατηγορία αθλήματος, φύλο και ηλικία

3. Διάστρεμματα ποδοκνημικής

Η έρευνα αφορούσε 125 ενεργούς σπουδαστές με ιστορικό ή μη προηγούμενου διαστρέμματος. Όσοι είχαν ιστορικό είχαν 2 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο επανατραυματισμού ενώ όσοι είχαν καλύτερη απόδοση στην οπίσθια-έξω κατεύθυνση είχαν λιγότερες πιθανότητες να τραυματιστούν. Ο πιο ισχυρός προγνωστικός παράγοντας τραυματισμού ήταν το προηγούμενο διάστρεμμα αλλά και η κακή απόδοση στην οπίσθια-έξω κατεύθυνση μπορεί να λειτουργήσει προγνωστικά. (5)

4. Χειρουργική αντιμετώπιση ρήξης Προσθίου Χιαστού Συνδέσμου (ACL)

Η έρευνα έδειξε πως 14 αθλήτριες μετά από χειρουργείο ACL είχαν μειωμένη απόδοση στην οπίσθια-έσω και οπίσθια-έξω κατεύθυνση και αλλαγμένη κινηματική στο ισχύο και το γόνατο σε σχέση με τις 17 μη τραυματισμένες αθλήτριες που συμμετείχαν στην έρευνα (6)

5. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2012 τονίζει για το SEBT την αξιοπιστία στην μέτρηση, την ικανότητα να προβλέπει τραυματισμό στα κάτω άκρα, να προσδιορίζει ελλείψεις στην δυναμική ισορροπία και να ανταποκρίνεται σε προγράμματα εκγύμνασης τόσο σε υγιή όσο και σε τραυματισμένα άτομα (7) ενώ μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2015 αναφέρει πως το τροποποιημένο SEBT (ΥΒΤ) ίσως μπορεί να προβλέψει τραυματισμό σε αθλητές (high school) μπάσκετ (8)

6. Μια έρευνα βέβαια που δημοσιεύτηκε πρόσφατα και έγινε σε 189 αθλητές κολλεγίων (NCAA D1) έρχεται σε σύγκρουση με τις προηγούμενες έρευνες και αμφισβητεί την προγνωστική ικανότητα τραυματισμού των SEBT/YBT για τα κάτω άκρα (9)

7. Τέλος σε μια πρόχειρη έρευνα που έκανα την αγωνιστική σεζόν 2015-2016 σε 15 αθλήτριες βόλεϊ, κατηγορίας Α2 Γυναικών, ηλικίας από 15-34 ετών παρατηρήθηκαν τα παρακάτω:

Συνολικά είχαμε 11 τραυματισμούς των κάτω άκρων χωρίς επαφή.

α. Από τις 3 αθλήτριες που δεν πέρασαν θετικά την δοκιμασία έχοντας διαφορά μεγαλύτερη των 4cm στην πρόσθια κατεύθυνση τραυματίστηκε η μία.

β. Το YBT υποστηρίζει ότι δεν πρέπει η διαφορά μεταξύ των δύο κάτω άκρων να είναι μεγαλύτερη των 4cm στην πρόσθια κατεύθυνση και 6cm στην οπίσθια έσω και οπίσθια έξω κατεύθυνση.
Βάσει αυτών:
i. Από τις 6 αθλήτριες που πέρασαν θετικά την δοκιμασία τραυματίστηκαν οι 5.
Από τις πέντε, μία αθλήτρια επανατραυματίστηκε στο γόνατο και μία άλλη ένιωσε ενόχληση στον προσαγωγό την προτελευταία αγωνιστική. Οπότε ο προηγούμενος τραυματισμός παίζει ρόλο στην πρώτη περίπτωση και δεδομένου του γεγονότος ότι ήμαστε η ομάδα που έπαιξε τα περισσότερα σετ στον υποόμιλο, τα φορτία προπόνησης-κόπωση πιθανόν παίζουν ρόλο στον δεύτερο τραυματισμό.
Τέλος μία από τις αθλήτριες τραυματίστηκε δύο φορές, σε διαφορετικά άκρα.

ii. Από τις 9 αθλήτριες που δεν πέρασαν την δοκιμασία τραυματίστηκαν οι 5.
Οι πιο σοβαροί τραυματισμοί που είχαμε ήταν δυο θλάσεις στον τετρακέφαλο και την γαστροκνημία.
– Και οι δύο αθλήτριες είχαν καλύτερη απόδοση στα άκρα που τραυματίστηκαν
– Είχαν ξαναπάθει θλάση στο ίδιο σημείο την προηγούμενη σεζόν οπότε μιλάμε για επανατραυματισμό. Καθοριστικός εδώ είναι ο παράγοντας προηγούμενος τραυματισμός και τα προπονητικά φορτία.

γ. Όσον αφορά τα διαστρέμματα 13 αθλήτριες πέρασαν θετικά την δοκιμασία της οπίσθιας-έξω κατεύθυνσης και 2 όχι. Συνολικά είχαμε 3 τραυματισμούς από τους οποίους οι 2 έγιναν σε αθλήτριες που είχαν περάσει θετικά όλες τις κατευθύνσεις (και την οπίσθια-έξω κατεύθυνση) και μόνο ο ένας έγινε σε αθλήτρια που είχε μειωμένη απόδοση στην οπίσθια-έξω κατεύθυνση. Η συγκεκριμένη αθλήτρια είχε ιστορικό προηγούμενων διαστρεμμάτων και στις δύο ποδοκνημικές αρθρώσεις.

δ. Μία αθλήτρια που είχε χειρουργηθεί στον πρόσθιο χιαστό εμφάνισε μειωμένη απόδοση στην οπίσθια-έσω κατεύθυνση αλλά του μη-χειρουργημένου ποδιού.

Οι αθλήτριες μετρήθηκαν πριν την έναρξη της προετοιμασίας και στην πρόχειρη έρευνα που έκανα βλέπουμε πως τα ευρήματα δεν ανταποκρίνονται απαραίτητα σε αυτά που υποστηρίζουν οι έρευνες. Οφείλω όμως να ομολογήσω πως τα αποτελέσματα δεν έχουν ολοκληρωθεί εντελώς (δεν έχω συγκρίνει ακόμα τα σύνθετα σκορ) ενώ στατιστικά η έρευνα είναι ελλειπής.
*Με την πρώτη ευκαιρία θα προσπαθήσω να συμπληρώσω τα κενά, οπότε θα πρότεινα στους αναγνώστες στο μέλλον να ανατρέξουν ξανά στο συγκεκριμένο άρθρο.
Παράλληλα υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που μειώνουν κατά πολύ την αξιοπιστία της.

  • Οι αθλήτριες αξιολογήθηκαν με τα συστήματα YBT και FMS. Υπάρχουν έρευνες (που δεν θα αναφέρω τώρα) που υποστηρίζουν πως μπορούμε να βελτιώσουμε τα σκορ τόσο στο YBT όσο και στο FMS και να μειώσουμε το ποσοστό των τραυματισμών οπότε μετά τις μετρήσεις ακολουθήθηκε ένα πρόγραμμα βελτίωσης των σκορ. Στην συνέχεια, μετά το τέλος της προετοιμασίας και την έναρξη του πρώτου γύρου της αγωνιστικής περιόδου όπως και πριν την έναρξη του δεύτερου γύρου της αγωνιστικής περιόδου θα έπρεπε να ξανακάνω τις μετρήσεις για να δω τι αλλαγές επιτυγχάθηκαν και να ορίσω τις νέες νόρμες κάτι που δεν έκανα γιατί ήταν πρακτικά αδύνατο να ξανασυγκεντρώσω τις αθλήτριες έστω και τμηματικά. Έτσι οι τραυματισμοί έχουν συγκριθεί μόνο με τις αρχικές μετρήσεις.
  • Ο παράγοντας προηγούμενος τραυματισμός παίζει πολύ σημαντικό ρόλο
  • Το πρόγραμμα ασκήσεων βελτίωσης και πρόληψης τραυματισμών που ακολουθήθηκε δεν το παρακολούθησαν όλες οι αθλήτριες και όσες το παρακολούθησαν δεν το έκαναν στον ίδιο βαθμό μεταξύ τους. Στον ίδιο βαθμό επίσης δεν συμμετείχαν στα προγράμματα εκγύμνασης και φυσικής κατάστασης και τις προπονήσεις. Θα πρέπει λοιπόν να συμπεριλάβουμε τον παράγοντα συμμετοχή στα προγράμματα πρόληψης τραυματισμών, εκγύμνασης-φυσικής κατάστασης και προπονήσεων
  • Η συμμετοχή στα παιχνίδια τέλος δεν ήταν η ίδια για όλες τις αθλήτριες ενώ κάποιες συμμετείχαν και στο πρωτάθλημα με τις κορασίδες οπότε οι ώρες συμμετοχής στα παιχνίδια και κατά συνέπεια η κόπωση ήταν διαφορετικές για κάθε αθλήτρια. Σε αυτό θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν και το γεγονός ότι η ομάδα έπαιξε τα περισσότερα σετ από όλες τις ομάδες του υποομίλου.

Α. Μηνύματα για το σπίτι

1. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που είχα να αντιμετωπίσω την προηγούμενη σεζόν με τις αθλήτριες μου ήταν η διαφορετική συμμετοχή της κάθε αθλήτριας στα προγράμματα πρόληψης, εκγύμνασης, προπόνησης. Δεν είχα δηλαδή μια ελεγχόμενη ομάδα για να μπορώ να συγκρίνω και να έχω καλύτερη εικόνα όσον αφορά τους τραυματισμούς (το ευχάριστο είναι πως κυρίως είχαμε μικροτραυματισμούς). Οπότε θα πρέπει να επιδιώκουμε να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή σε όλα τα προγράμματα της ομάδας από όλους/ες τους αθλητές/τριες.

2. Θα πρέπει να γίνεται παρακολούθηση των προπονητικών φορτίων (προπονήσεις+παιχνίδια) για την κάθε αθλήτρια σε ατομική βάση για να γνωρίζουμε τα φορτία για τα οποία έχει προετοιμαστεί και να μειώσουμε τα ποσοστά τραυματισμών αυξάνοντας  παράλληλα την απόδοση.

3. Όσον αφορά το YBT LQ, δεν πιστεύω ότι έχει προγνωστική ικανότητα τραυματισμού. Παρόλα αυτά θα το συμπεριλάβω και φέτος σαν μέρος των δοκιμασιών που θα χρησιμοποιήσω για την αξιολόγηση των αθλητριών πριν την έναρξη της προετοιμασίας ώστε να ορίσω νόρμες σχετικά με το που βρισκόταν η αθλήτρια πριν από ένα τραυματισμό και την ασφαλή επιστροφή στο άθλημα (Return To Play-RTP). Αντίθετα το FMS θα το αντικαταστήσω με μία διαφορετική αξιολόγηση ειδικά προσαρμοσμένη στο άθλημα.
Προσθήκη 21/09/2016: μια νέα έρευνα (10) που δημοσιεύτηκε πριν λίγες μέρες δοκιμάζει σκληρά την εγκυρότητα του FMS και αποτελεί έναν ακόμα πολύ σημαντικό λόγο για την αντικάτασταση του.

Β. Προς σκέψη

Ακόμα και όταν η έρευνα δεν εξυπηρετεί σκοπούς σε πόσα επίπεδα ελέγχονται και πόσο καλά ελεγχόμενα είναι τα άτομα που συμμετέχουν στις έρευνες τελικά? Σε τι ποσοστό ανταποκρίνονται τα αποτελέσματα των ερευνών στην πραγματικότητα?

 

Γιάννης Θεοχάρης, PT

 

Πηγές

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2953327/

2. http://www.jospt.org/doi/pdf/10.2519/jospt.2006.2244

3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16596889

4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24427412

5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22260485

http://www.acfas.org/Physicians/Content.aspx?id=3261

6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23672381

7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3392165/

8. http://bjsm.bmj.com/content/49/10/649.abstract

9. http://www.physiotherapyjournal.com/article/S0031-9406(16)30031-1/abstract

10. http://bjsm.bmj.com/content/early/2016/09/06/bjsports-2016-096570.short?rss=1