Close

January 16, 2016

Sensitivity & Specificity

Για την σωστή φυσική εξέταση που θα μας δώσει τις πληροφορίες που θέλουμε για την παθολογία ή μη του ατόμου που εξετάζουμε και θα καθορίσει την πιο ολοκληρωμένη και αποτελεσματική θεραπεία χρησιμοποιούμε πληθώρα διαφορετικών ειδικών τεστ. Πως όμως μπορούμε να ξεχωρίσουμε ποια από τα τεστ είναι τα καλύτερα, ποια από αυτά έχουν διαγνωστική αξία και πως μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε?Αν δεν καταλάβουμε τα στατιστικά χαρακτηριστικά τους τότε θα είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε ποιο είναι το καλύτερο τεστ.

Σχετικά κλινικά στατιστικά:

  • Sensitivity (Sn)
  • Specificity (Sp)
  • Positive likelihood ratio (LR+)
  • Negative  likelihood ratio (LR-)

Sensitivity (Sn)=Ευαισθησία: Το ποσοστό των ατόμων που κατά την εξέταση βρίσκονται θετικοί σε μια συγκεκριμένη πάθηση ανάμεσα σε μια ομάδα ανθρώπων που πάσχουν από τη πάθηση αυτή.

Παράδειγμα Sensitivity:

Έχουμε 50 ασθενείς με αστάθεια στην οσφυική μοίρα επιβεβαιωμένο ακτινολογικά. Κατά το Passive Lumbar Extension Test βρέθηκαν θετικοί στο τεστ οι 40 από τους 50 ασθενείς. Οπότε Sensitivity= 40/50 ή 80%. Δηλαδή το 80% των περιπτώσεων ήταν σχετικές με αστάθεια.

Specificity (Sp)=Ακρίβεια: Το ποσοστό των ατόμων που κατά την εξέταση βρίσκονται αρνητικοί σε μια συγκεκριμένη πάθηση ανάμεσα σε μια ομάδα ανθρώπων που δεν πάσχουν από τη πάθηση αυτή.

Παράδειγμα Specificity

Έχουμε 50 ασθενείς χωρίς αστάθεια στην οσφυική μοίρα επιβεβαιωμένο ακτινολογικά. Κατά το Passive Lumbar Extension Test βρέθηκαν θετικοί στο τεστ οι 5 από τους 50 ασθενείς δηλαδή αρνητικοί ήταν οι 45 από τους 50. Οπότε Specificity= 45/50 ή 90%. Δηλαδή το 90% των περιπτώσεων δεν ήταν σχετικές με αστάθεια.

Πως τα χρησιμοποιούμε στην κλινική μας εξέταση

Συνήθως τα τεστ με υψηλή sensitivity έχουν χαμηλή specificity και το αντίστροφο. Έτσι δεν συναντούμε συχνά πολύ ισχυρά τεστ που έχουν υψηλή sensitivity και υψηλή specificity. Τα τεστ με υψηλή sensitivity είναι τεστ που βγαίνουν θετικά πάρα πολύ συχνά επειδή αναφέρονται σε άτομα που έχουν την παθολογία. Έχουν αξία αν κατά την εξέταση βγουν αρνητικά γιατί έτσι αποκλείουν την παθολογία (SNOUT). Τα τεστ με υψηλή specificity είναι τεστ που βγαίνουν αρνητικά πάρα πολύ συχνά επειδή αναφέρονται σε υγιή άτομα. Έχουν αξία αν κατά την εξέταση βγουν θετικά γιατί έτσι επιβεβαιώνουν παθολογία (SPIN). Γενικά όλο το πράγμα λειτουργεί λιγάκι ανάποδα.

Παράδειγμα 1:
Extension Rotation test- Sensitivity 100  Specificity 22

Έχει χαμηλή Specificity οπότε αν βγεί θετικό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο έχει πρόβλημα. Έχει υψηλή Sensitivity γι΄αυτό χρησιμοποιείται για να αποκλείει την παθολογία. Έτσι έχει αξία αν βγει αρνητικό όπου και αποκλείει στη συγκεκριμένη περίπτωση το σύνδρομο ζυγαποφυσιακών αρθρώσεων.

Παράδειγμα 2:
Belly Press test-  Sensitivity 40  Specificity 98

Έχει υψηλή Specificity και χαμηλή Sensitivity οπότε χρησιμοποιείται για να επιβεβαιώσει την παθολογία για την οποία ελέγχεται το άτομο. Έτσι έχει αξία αν βγει θετικό όπου και επιβεβαιώνει στη συγκεκριμένη περίπτωση ρήξη στον υποπλάτιο μυ.

Το ιδανικό τεστ θα είχε Sensitivity 100% και Specificity 100% δηλαδή αν έβγαινε θετικό ο ασθενής θα είχε την παθολογία ενώ αν έβγαινε αρνητικό δεν θα την είχε. Μέχρι τότε φροντίζουμε να εφαρμόζουμε τεστ με υψηλή  Sensitivity (>90%) για να αποκλείουμε, τεστ με υψηλή Specificity για να επιβεβαιώνουμε και ακόμα καλύτερα τεστ με υψηλές Sensitivity και Specificity για να αποκλείουμε και να επιβεβαιώνουμε παράλληλα. Επειδή όμως οι τιμές για Sensitivity και Specificity από τεστ σε τεστ ποικίλουν όπως και οι διαφορές ανάμεσα τους τότε για να είμαστε σε θέση να χρησιμοποιήσουμε ορθά τα κατάλληλα τεστ χρησιμοποιούμε σε συνδυασμό και τα  likelihood ratios για τα οποία θα αναφερθούμε σε άλλη ανάρτηση.

Γιάννης Θεοχάρης, PT

Πηγές:
Cook and Hegedus. Orthopedic Clinical Examination Tests: An Evidence Based Approach. Prentice Hall. 2013